Muốn tính số chủ đạo, bạn lấy ngày tháng năm sinh dương lịch, cộng các chữ số lại, rồi cộng tiếp các chữ số của tổng cho tới khi còn một chữ số từ 1 đến 9. Nhiều sách giữ lại tổng 11, 22 hoặc 33 mà không rút gọn tiếp. Với phần lớn ngày sinh, cách cộng nào cũng ra cùng một số.
Rắc rối nằm ở một số ít ngày sinh: cộng dồn tất cả chữ số một lượt thì ra 11, còn rút gọn ngày, tháng, năm riêng rồi mới cộng thì ra 2. Bài này đi qua ba cách cộng đang được dùng, làm từng bước trên các ngày sinh ví dụ giả định, chỉ ra vì sao kết quả lệch và những lỗi người Việt hay mắc khi tự tính.
Số chủ đạo cần dữ liệu gì và vì sao phải là ngày dương lịch
Số chủ đạo, tiếng Anh gọi là life path number và thường được dịch là "số đường đời", chỉ cần ba thứ: ngày, tháng và năm sinh. Không cần giờ sinh, không cần nơi sinh. Hệ thống này hình thành trong sách tiếng Anh, nơi ngày sinh luôn ghi theo dương lịch, nên mọi quy ước của nó đều mặc nhiên dùng lịch Gregory.
Người Việt lớn tuổi đôi khi chỉ nhớ ngày âm, hoặc gia đình ghi ngày âm trong gia phả. Trước khi cộng phải đổi sang dương lịch bằng một bảng đổi lịch đáng tin, đặc biệt cẩn thận với những năm có tháng nhuận và những ngày giáp Tết, vì năm dương và năm âm có thể khác nhau. Cộng thẳng ngày âm không phải là "một cách tính khác" mà là sai quy ước của chính môn này.
Cũng nên kiểm ngày sinh thật với ngày trên giấy tờ. Ở Việt Nam không hiếm người được khai sinh muộn, ghi ngày tròn như 1/1 hay ghi lệch năm cho kịp tuổi đi học. Thần số học trong sách gốc dùng ngày sinh thật; còn bạn muốn dùng ngày nào là lựa chọn của bạn, miễn biết mình đang tính trên dữ liệu gì.
Cách thứ nhất: cộng dồn mọi chữ số một lượt
Đây là cách đơn giản nhất và được nhiều ứng dụng dùng. Ví dụ giả định: một người sinh ngày 29/11/1987.
- Viết ngày sinh đầy đủ thành dãy chữ số: 2, 9, 1, 1, 1, 9, 8, 7. Số 0 nếu có thì vẫn viết nhưng không làm thay đổi tổng.
- Cộng tất cả: 2 + 9 + 1 + 1 + 1 + 9 + 8 + 7 = 38.
- Tổng còn hai chữ số thì cộng tiếp: 3 + 8 = 11.
- Gặp 11, 22 hoặc 33: nếu theo trường phái giữ "số bậc thầy" thì dừng ở đây, số chủ đạo là 11; nếu không giữ thì cộng tiếp 1 + 1 = 2.
- Các tổng khác (ví dụ 38 không rơi vào trường hợp đặc biệt) cứ cộng tới khi còn một chữ số.
Ưu điểm của cách này là ít bước nên ít sai. Nhược điểm là nó "nhìn thấy" số 11, 22, 33 chỉ ở tổng cuối, không thấy ở ngày hay tháng sinh, nên có trường phái cho rằng nó bỏ sót.
Cách thứ hai: rút gọn ngày, tháng, năm riêng rồi mới cộng
Nhiều sách thần số học bằng tiếng Anh từ giữa thế kỷ 20 hướng dẫn cách này, coi ngày, tháng, năm là ba "chu kỳ" riêng. Vẫn ví dụ giả định 29/11/1987.
- Rút gọn ngày: 29 thành 2 + 9 = 11. Theo trường phái giữ số bậc thầy, để nguyên 11.
- Rút gọn tháng: 11 giữ nguyên là 11.
- Rút gọn năm: 1 + 9 + 8 + 7 = 25, rồi 2 + 5 = 7.
- Cộng ba phần: 11 + 11 + 7 = 29, rồi 2 + 9 = 11.
- Nếu không giữ số bậc thầy ở bước trung gian: 2 + 2 + 7 = 11, kết quả vẫn là 11 (và rút tiếp thành 2 nếu không giữ ở cuối).
Ngày 29/11/1987 cho cùng một kết quả theo mọi cách. Nhưng không phải ngày nào cũng ngoan như vậy, như phần sau cho thấy.
Cách thứ ba: cộng thẳng ba con số như một phép tính thường
Một số tác giả cộng ngày, tháng, năm như ba số nguyên rồi mới rút gọn tổng. Với ví dụ giả định 29/11/1987: 29 + 11 + 1987 = 2027, rồi 2 + 0 + 2 + 7 = 11. Cách này ít phổ biến hơn trong sách bình dân nhưng vẫn xuất hiện trên một số trang mạng và ứng dụng.
Về toán học có một điểm thú vị: phép "cộng các chữ số rồi rút gọn mãi" chính là tìm số dư khi chia cho 9 (riêng số dư 0 được đọc là 9). Phép này có tính chất cộng được: rút gọn rồi cộng hay cộng rồi rút gọn đều cho cùng số dư. Vì thế, nếu không có ngoại lệ 11, 22, 33, ba cách cộng luôn cho cùng một con số từ 1 đến 9. Bạn có thể dùng chính tính chất này để tự kiểm phép tính: cộng theo hai cách, nếu ra hai số khác nhau mà không dính số bậc thầy thì chắc chắn đã cộng nhầm.
Nói cách khác, mọi khác biệt giữa các cách tính đều nằm ở chỗ giữ hay không giữ 11, 22, 33 và giữ ở bước nào. Đó là một quy ước của từng trường phái, không phải chuyện cách nào "đúng toán" hơn.
Một mẹo kiểm nhanh dựa trên tính chất đó: khi cộng nhẩm, bạn được phép bỏ đi mọi chữ số 9 và mọi nhóm chữ số có tổng bằng 9 mà kết quả cuối không đổi. Với 29/11/1987, bỏ hai chữ số 9 và cặp 1 với 8, còn lại 2, 1, 1, 7, tổng 11, rút gọn ra 2, khớp với 38 rút gọn ra 2. Mẹo này chỉ kiểm được con số rút gọn cuối cùng, không cho biết tổng trung gian có phải 11, 22, 33 hay không. Trong toán học nó có tên là phép thử với số 9 (casting out nines), vốn dùng để kiểm phép cộng, phép nhân dài, chẳng liên quan gì tới ý nghĩa huyền bí; thần số học chỉ mượn lại phép rút gọn quen thuộc ấy.
Khi ba cách cho kết quả khác nhau: ba ngày sinh ví dụ
Bảng dưới làm ba ngày sinh giả định theo cả ba cách, đều giữ 11, 22, 33 khi gặp ở bất kỳ bước nào. Các phép cộng đã được kiểm lại hai lần.
| Ngày sinh (giả định) | Cách 1: cộng dồn | Cách 2: rút gọn từng phần | Cách 3: cộng thẳng | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 29/11/1987 | 38 → 11 | 11 + 11 + 7 = 29 → 11 | 2027 → 11 | Ba cách cùng ra 11 |
| 9/12/1979 | 38 → 11 | 9 + 3 + 8 = 20 → 2 | 2000 → 2 | Cách 1 ra 11, hai cách kia ra 2 |
| 14/7/1992 | 33 (giữ nguyên) | 5 + 7 + 3 = 15 → 6 | 2013 → 6 | Cách 1 ra 33, hai cách kia ra 6 |
Chú ý: 11 rút gọn thành 2, 33 rút gọn thành 6. Vì vậy các trường hợp lệch luôn là cặp "số bậc thầy và số rút gọn của nó", không bao giờ lệch sang một con số xa lạ. Người theo cách 1 nói ngày 9/12/1979 có số 11; người theo cách 2 nói số 2 và có thể thêm rằng "2 mang bóng dáng 11". Hai cách nói chỉ là hai quy ước.
Nếu bạn đọc hai trang mạng và thấy số chủ đạo của mình khác nhau đúng theo kiểu 11 với 2, 22 với 4, 33 với 6, thì không ai tính sai: họ đang theo hai trường phái. Nếu lệch kiểu 5 với 7, có một bên đã nhầm ngày hoặc cộng sai.
Lỗi hay gặp khi tự tính số chủ đạo
Phần lớn sai sót không nằm ở phép cộng mà ở dữ liệu đầu vào và ở chỗ trộn quy ước.
- Dùng ngày âm lịch: cộng thẳng ngày âm cho ra con số không theo quy ước của môn này. Đổi sang dương lịch trước.
- Nhầm năm ở giáp Tết: người nhớ mình sinh tháng Chạp âm lịch năm Đinh Mão chẳng hạn thì ngày dương thường đã sang năm sau (1988), vì tháng Chạp phần lớn rơi vào tháng 1 dương lịch. Đổi xong rồi mới lấy năm dương để cộng.
- Viết tắt năm: cộng "87" thay cho "1987" làm mất 1 + 9 = 10, kết quả lệch hẳn. Luôn viết đủ bốn chữ số.
- Trộn quy ước: giữ 11 ở ngày nhưng không giữ ở tổng, hoặc ngược lại, rồi so với kết quả của một trang theo quy ước khác.
- Sinh gần nửa đêm ở nước ngoài: ngày sinh ghi trên giấy tờ theo giờ địa phương nơi sinh; đừng tự quy đổi sang giờ Việt Nam rồi đổi luôn ngày.
- Ngày trên giấy tờ khác ngày thật: chọn một ngày và ghi chú lại, đừng để mỗi lần tính dùng một ngày.
- Cộng nhẩm vội: với tám chữ số, nhầm một đơn vị là chuyện thường. Cộng hai lần theo hai cách khác nhau để đối chiếu.
Có con số rồi thì dùng vào việc gì
Số chủ đạo là một nhãn rút từ ngày sinh, và những người sinh cùng ngày, kể cả khác năm nhưng cùng tổng, đều nhận cùng nhãn đó. Trong một lớp học 40 học sinh, trung bình mỗi con số từ 1 đến 9 sẽ có vài bạn, chưa kể các số 11, 22, 33. Nghĩ tới điều đó trước khi đọc phần mô tả giúp bạn giữ khoảng cách cần thiết.
Cách dùng lành mạnh nhất là coi phần mô tả số chủ đạo như một bộ câu hỏi gợi ý về bản thân: mình có hợp với công việc độc lập không, mình có hay cầu toàn không. Câu trả lời đến từ trải nghiệm của bạn, không đến từ con số. Nếu đoạn mô tả khiến bạn lo âu hay tự gò mình cho "đúng số", đó là lúc nên gấp sách lại.
Đừng dùng số chủ đạo để chọn ngành học cho con, chọn người yêu, chọn đối tác hay loại một ứng viên khi tuyển dụng. Những quyết định đó cần thông tin thật về con người thật. Và nếu ai đó nói rằng bạn cần trả tiền để "sửa" hay "cân bằng" số chủ đạo, hãy nhớ rằng ngày sinh của bạn không đổi được, còn sách gốc của môn này cũng không hề nói con số cần sửa.
Câu hỏi thường gặp
Số 0 trong ngày sinh có được cộng không?
Có viết vào dãy nhưng không làm thay đổi tổng, nên cộng hay bỏ đều ra cùng kết quả. Riêng biểu đồ ngày sinh dạng lưới 3×3 thì số 0 không có ô để đặt, vì vậy nhiều sách bỏ qua nó hoàn toàn khi vẽ lưới.
Có cần giờ sinh để tính số chủ đạo không?
Không. Số chủ đạo chỉ dùng ngày, tháng, năm sinh dương lịch. Giờ sinh chỉ quan trọng khi bạn sinh sát nửa đêm và không chắc giấy tờ ghi ngày nào; khi đó hãy theo ngày ghi trên giấy khai sinh, vì đó là ngày theo giờ nơi sinh.
Tính theo cách nào thì đúng nhất?
Không có cách đúng nhất theo nghĩa khách quan, vì đây là quy ước của từng trường phái. Nếu bỏ qua 11, 22, 33 thì ba cách luôn ra cùng một số. Hãy chọn một cách, ghi rõ, và dùng nhất quán khi so sánh với người khác hoặc với sách.
Vì sao hai ứng dụng cho mình hai số chủ đạo khác nhau?
Nếu hai số là 11 và 2, 22 và 4, hoặc 33 và 6, thì hai ứng dụng theo hai quy ước khác nhau về số bậc thầy. Nếu hai số lệch kiểu khác, có thể một bên đã đổi ngày sai, nhầm năm âm dương, hoặc bạn đã nhập nhầm.
Ngày sinh âm lịch thì tính được không?
Theo quy ước của thần số học thì nên đổi sang dương lịch trước. Một số trang Việt Nam có tự đặt ra cách cộng ngày âm, nhưng đó không phải cách của sách gốc và không có cơ sở gì hơn. Đổi lịch xong nên kiểm lại bằng một nguồn thứ hai.
Số chủ đạo có thay đổi theo thời gian không?
Không. Số chủ đạo dựa trên ngày sinh nên cố định suốt đời. Thứ thay đổi theo năm là "năm cá nhân", tính từ ngày tháng sinh cộng với năm đang xét. Hai chỉ số này hay bị nhầm vì đều dùng ngày sinh.