Thần số học tính "số tên" bằng cách đổi từng chữ cái trong họ tên ra một số theo bảng quy ước, rồi cộng và rút gọn như với ngày sinh. Cộng mọi chữ cái ra số biểu đạt (còn gọi số sứ mệnh), chỉ cộng nguyên âm ra số linh hồn, chỉ cộng phụ âm ra số nhân cách. Có hai bảng phổ biến: bảng Pythagoras và bảng Chaldea, cho kết quả khác nhau với cùng một cái tên.
Các bảng này được đặt ra cho bảng chữ cái Latinh của tiếng Anh. Tên tiếng Việt có dấu thanh, có chữ Đ, có những nguyên âm như Ư, Ơ, Â, và có thứ tự họ trước tên sau. Mỗi điểm như vậy buộc người tính phải chọn một quy ước, và mỗi quy ước có thể làm kết quả đổi hẳn. Bài làm một ví dụ giả định từng bước để bạn thấy rõ chỗ nào chắc, chỗ nào chỉ là lựa chọn.
Số tên gồm những chỉ số nào
Thần số học hiện đại rút từ họ tên ba con số chính. Số biểu đạt (expression, có sách gọi là số định mệnh hay số sứ mệnh) là tổng giá trị mọi chữ cái trong họ tên đầy đủ. Số linh hồn (soul urge, heart's desire) chỉ cộng các nguyên âm. Số nhân cách (personality) chỉ cộng các phụ âm. Vì nguyên âm cộng phụ âm bằng toàn bộ tên, số linh hồn và số nhân cách cộng lại luôn rút gọn ra đúng số biểu đạt; đây là một cách tự kiểm phép tính rất tiện.
Theo cách trình bày của các sách, số biểu đạt nói về "cách bạn thể hiện ra ngoài", số linh hồn nói về "điều bên trong mong muốn", số nhân cách nói về "ấn tượng đầu tiên người khác nhận". Đó là cách đặt tên của hệ thống, không phải kết quả nghiên cứu nào; nhưng biết tên gọi giúp bạn đọc các bản dịch không bị lẫn.
Phần lớn sách dùng họ tên đầy đủ ghi trên giấy khai sinh, kể cả tên đệm, vì coi đó là "tên gốc". Một số trường phái, nhất là theo bảng Chaldea, lại dùng tên mà người đó thường được gọi. Chọn tên nào là quyết định đầu tiên và ảnh hưởng mạnh nhất tới kết quả.
Bảng chữ cái Pythagoras: A tới Z quay vòng 1 tới 9
Bảng Pythagoras xếp 26 chữ cái Latinh theo thứ tự và gán số từ 1 đến 9 rồi quay lại. Đây là bảng được dùng nhiều nhất trên mạng Việt Nam. Bạn có thể tự dựng lại bảng mà không cần nhớ: chữ thứ n trong bảng chữ cái có giá trị là n rút gọn về một chữ số.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | B | C | D | E | F | G | H | I |
| J | K | L | M | N | O | P | Q | R |
| S | T | U | V | W | X | Y | Z |
Tiếng Việt không dùng F, J, W, Z trong từ thuần Việt, nên với tên Việt thực tế chỉ khoảng hai chục chữ cái tham gia. Nguyên âm theo quy ước tiếng Anh là A, E, I, O, U; chữ Y lúc được tính là nguyên âm, lúc là phụ âm, và các sách không thống nhất.
Những chỗ tên tiếng Việt buộc phải chọn quy ước
Dấu thanh và dấu phụ. Gần như mọi người tính đều bỏ dấu: Ư thành U, Ơ và Ô thành O, Â và Ă thành A, Ê thành E. Nhưng như vậy là gộp những nguyên âm khác nhau hoàn toàn trong tiếng Việt vào cùng một chữ cái, điều mà bảng gốc không hề tính tới.
Chữ Đ. Cách phổ biến là coi Đ như D (giá trị 4). Có người tính Đ thành "DD" theo kiểu gõ Telex, làm tổng tăng thêm 4. Không có quy ước gốc nào cho chữ Đ vì bảng được làm cho tiếng Anh.
Chữ Y. Trong tên như "Nguyễn", "Duy", "Thuỷ", chữ Y nằm trong cụm nguyên âm. Theo quy tắc tiếng Anh, Y tính là nguyên âm khi nó mang âm nguyên âm. Áp vào tiếng Việt là việc tuỳ người tính, và nó làm số linh hồn, số nhân cách đổi theo.
Các phụ âm ghép. NG, NH, CH, TR, GH, KH, PH, TH là một âm trong tiếng Việt nhưng là hai chữ cái trong bảng. Bảng vẫn tính từng chữ cái, nên tên có nhiều phụ âm ghép sẽ có tổng phụ âm lớn hơn, một hiệu ứng của chính tả chứ không phải của con người.
Thứ tự và độ dài tên. Thứ tự họ tên không ảnh hưởng tổng, nhưng việc có hay không có tên đệm, tên đệm một chữ hay hai chữ, ảnh hưởng rất lớn. Người Việt nhiều khi có tên khai sinh khác tên thường gọi, càng thêm lựa chọn.
Ví dụ giả định từng bước theo bảng Pythagoras
Tên giả định: Trần Đức Minh Châu. Quy ước: bỏ dấu, Đ tính như D, nguyên âm là A, E, I, O, U.
- Viết không dấu: TRAN DUC MINH CHAU.
- Đổi từng chữ: TRAN = 2 + 9 + 1 + 5 = 17; DUC = 4 + 3 + 3 = 10; MINH = 4 + 9 + 5 + 8 = 26; CHAU = 3 + 8 + 1 + 3 = 15.
- Số biểu đạt: 17 + 10 + 26 + 15 = 68, rồi 6 + 8 = 14, rồi 1 + 4 = 5.
- Số linh hồn (chỉ nguyên âm A, U, I, A, U): 1 + 3 + 9 + 1 + 3 = 17, rồi 1 + 7 = 8.
- Số nhân cách (phụ âm): 68 − 17 = 51, rồi 5 + 1 = 6.
- Tự kiểm: số linh hồn 8 cộng số nhân cách 6 bằng 14, rút gọn ra 5, khớp số biểu đạt.
Cả quá trình chỉ cần bảng ở trên và vài phút. Nếu một trang mạng cho bạn kết quả khác, hãy hỏi họ dùng bảng nào, bỏ dấu thế nào, tính Đ và Y ra sao, có dùng tên đệm không.
Một cái tên, nhiều kết quả: độ nhạy của số tên
Bảng dưới tính lại các tên giả định với những thay đổi quy ước nhỏ. Mọi phép tính đã kiểm bằng máy và bằng tay.
| Tên và quy ước | Bảng | Tổng | Số biểu đạt | Số linh hồn |
|---|---|---|---|---|
| TRAN DUC MINH CHAU (Đ = D) | Pythagoras | 68 | 5 | 8 |
| TRAN DDUC MINH CHAU (Đ = DD) | Pythagoras | 72 | 9 | 8 |
| TRAN MINH CHAU (bỏ tên đệm) | Pythagoras | 58 | 4 | 5 |
| TRAN DUC MINH CHAU (Đ = D) | Chaldea | 55 | 1 | không so (bảng khác) |
| NGUYEN THI PHUONG ANH, Y là nguyên âm | Pythagoras | 101 | 2 | 34 → 7 |
| NGUYEN THI PHUONG ANH, Y là phụ âm | Pythagoras | 101 | 2 | 27 → 9 |
Chỉ đổi cách viết chữ Đ, số biểu đạt nhảy từ 5 lên 9. Bỏ tên đệm, nó thành 4. Đổi sang bảng Chaldea, nó thành 1. Với tên thứ hai, cách xếp chữ Y không đổi số biểu đạt nhưng đổi số linh hồn từ 7 sang 9, còn số nhân cách từ 4 sang 11, một "số bậc thầy" xuất hiện chỉ vì một quyết định về chính tả.
Bảng này không nhằm chế giễu ai. Nó cho thấy số tên của người Việt là kết quả của ít nhất bốn, năm lựa chọn quy ước. Đọc phần mô tả mà không biết các lựa chọn đó là đọc một con số không rõ gốc.
Số tên đặt cạnh số chủ đạo: sách đọc "độ khớp" thế nào
Nhiều sách không đọc số tên riêng lẻ mà đặt nó cạnh số chủ đạo. Ý tưởng là số chủ đạo, tính từ ngày sinh, mô tả "con đường", còn số biểu đạt, tính từ tên, mô tả "công cụ" mà người đó mang theo. Khi hai số giống nhau hoặc thuộc cùng một nhóm mà sách cho là hài hoà, bản đọc thường viết rằng con đường và công cụ khớp nhau; khi khác nhóm, bản đọc viết về "thử thách cần dung hoà".
Cách đọc này tạo cảm giác bản đọc có chiều sâu, vì nó ghép hai nguồn dữ liệu. Nhưng như bảng độ nhạy ở trên cho thấy, chỉ riêng số biểu đạt đã có thể nhận năm, sáu giá trị khác nhau tuỳ quy ước; ghép với số chủ đạo, vốn cũng có hai cách giữ số bậc thầy, số tổ hợp "khớp" hay "không khớp" càng phụ thuộc vào lựa chọn của người tính.
Nếu bạn muốn thử, hãy tính cả hai số theo đúng một bộ quy ước và ghi bộ quy ước đó cạnh kết quả. Khi so với bản đọc của người khác, so quy ước trước rồi mới so lời mô tả. Đó là cách duy nhất để hai bản đọc có thể đem ra đối chiếu được với nhau.
Bảng Chaldea khác ở đâu, và chuyện đổi tên theo số
Bảng Chaldea, được Cheiro phổ biến trong sách thần số học đầu thế kỷ 20, gán số theo âm đọc chứ không theo thứ tự: A, I, J, Q, Y là 1; B, K, R là 2; C, G, L, S là 3; D, M, T là 4; E, H, N, X là 5; U, V, W là 6; O, Z là 7; F, P là 8. Số 9 không được gán cho chữ nào vì được coi là đặc biệt. Cái tên "Chaldea" gợi tới Lưỡng Hà cổ đại, nhưng không có tư liệu cổ nào xác nhận bảng này đến từ đó; nên coi đó là tên gọi truyền thống của trường phái.
Từ bảng nào đi nữa, câu hỏi thực tế nhiều người Việt đặt ra là có nên đổi tên, đặt nghệ danh hay đặt tên con theo số đẹp không. Với tên khai sinh, việc thay đổi theo pháp luật chỉ thực hiện được trong những trường hợp luật hộ tịch cho phép, và "số tên chưa đẹp" không phải lý do được nêu; nếu cần, hãy hỏi cơ quan hộ tịch nơi cư trú. Với nghệ danh, tên thương hiệu, bạn tự do chọn, nhưng những tiêu chí như dễ đọc, dễ nhớ, không trùng, ý nghĩa tốt trong tiếng Việt quan trọng hơn nhiều so với một tổng chữ cái phụ thuộc cách bỏ dấu.
Nếu ai đó đề nghị tính tiền để "chỉnh tên cho hợp số", hãy nhớ bảng độ nhạy ở trên: chỉ cần đổi quy ước chữ Đ là con số đã khác. Một dịch vụ dựa trên con số như vậy không có gì để bảo đảm.
Câu hỏi thường gặp
Tên tiếng Việt có dấu thì tính thần số học thế nào?
Cách phổ biến là bỏ hết dấu rồi tính theo bảng chữ cái Latinh: Ư thành U, Ơ và Ô thành O, Â và Ă thành A, Ê thành E, Đ thành D. Đây là quy ước của người dùng tiếng Việt chứ không có trong sách gốc, nên hãy ghi rõ mình đã bỏ dấu thế nào.
Dùng tên khai sinh hay tên thường gọi?
Phần lớn sách theo bảng Pythagoras dùng họ tên đầy đủ trên giấy khai sinh. Một số người theo bảng Chaldea dùng tên thường gọi. Hai lựa chọn cho hai kết quả khác nhau; không có cách nào "đúng" khách quan, chỉ có cách nhất quán.
Có nên đặt tên con theo thần số học?
Đặt tên con là việc của gia đình. Nếu muốn tham khảo số tên, hãy nhớ kết quả phụ thuộc cách bỏ dấu, cách tính Đ và Y, và tên đệm. Những tiêu chí như ý nghĩa, âm điệu, dễ gọi và không gây trêu chọc ở trường thường đáng cân nhắc hơn.
Họ đứng trước có làm thay đổi kết quả không?
Không. Phép cộng không phụ thuộc thứ tự, nên "Trần Minh Châu" hay "Minh Châu Trần" ra cùng tổng. Thứ làm thay đổi kết quả là thêm hay bớt chữ, như có tên đệm hay không, hoặc dùng tên đã đổi sau khi kết hôn ở nước ngoài.
Bảng Pythagoras và Chaldea, bảng nào chuẩn hơn?
Không có bảng nào được chứng minh chuẩn hơn, vì cả hai đều là quy ước của các tác giả thế kỷ 20. Bảng Pythagoras dễ nhớ và phổ biến hơn ở Việt Nam; bảng Chaldea ít gặp hơn. Khi đọc, chỉ cần biết trang đó dùng bảng nào.
Số linh hồn và số nhân cách có liên quan gì đến số biểu đạt?
Có. Vì nguyên âm cộng phụ âm bằng toàn bộ tên, số linh hồn cộng số nhân cách rồi rút gọn luôn ra số biểu đạt. Nếu ba con số bạn tính không khớp theo cách này, chắc chắn đã có chữ cái bị đổi sai hoặc bị bỏ sót.