Thiên số, địa số và số sinh – số thành: mười con số nền của Dịch học
Số trời 1-3-5-7-9, số đất 2-4-6-8-10, tổng 55; số sinh 1–5 và số thành 6–10 phối với ngũ hành ra sao, đọc từ thiên Hệ từ và lời chú giải.
Con số trong cổ học và văn hoá
Tượng số: số trời – số đất, số sinh – số thành, số 5 ở giữa, cửu cung; các con số tròn trong văn hoá Á Đông và Việt: 3, 5, 7, 9, 12, 24, 28, 36, 60, 72, 81, 108 — gốc thiên văn, lịch pháp, Dịch số, văn học; số lẻ – số chẵn trong lễ nghi; vì sao một con số được chuộng hay kiêng (đi từ gốc chữ, gốc lịch).
Số 3 trong cổ học: tam tài thiên – địa – nhân, "tam sinh vạn vật" và ba hồn bảy vía
Vì sao người xưa xếp thế giới thành ba tầng trời – đất – người, câu "tam sinh vạn vật" của Lão Tử nghĩa là gì, và ba hồn bảy vía đến từ đâu.
Vì sao là số 12: tháng, canh giờ, địa chi, Tuế tinh và thập nhị luật trong cổ học
Mười hai tháng, mười hai canh giờ, mười hai địa chi, mười hai luật âm: con số 12 đến từ mặt trăng, sao Mộc và phép tính ống sáo của người xưa.
Bộ số 36, 72 và 108: thiên cương, địa sát, 72 hậu và vì sao chúng đi cùng nhau
108 hảo hán là 36 thiên cương cộng 72 địa sát; Tôn Ngộ Không 72 phép, Trư Bát Giới 36 phép; 72 hậu trong năm. Gốc chung của ba con số này là 360.
Số 81 và "cửu cửu": bảng cửu chương, chín chín tiêu hàn và 81 nạn Tây Du
Chín nhân chín bằng 81: con số đứng sau bảng nhân cổ, tục đếm 81 ngày lạnh từ Đông chí, 81 nạn của Đường Tăng và những bộ sách 81 thiên.
Số hư và số thực trong văn cổ: khi ba, chín, trăm, nghìn không dùng để đếm
Bạch phát tam thiên trượng, cửu tử bất hối, trăm năm trong cõi: con số trong văn cổ nhiều khi chỉ "rất nhiều". Cách phân biệt số hư với số thực.
Chữ số trong văn bản Hán Nôm: số thường, số viết kép chống sửa và chữ số Nôm
Đọc số trên gia phả, văn bia, khế ước cũ: chữ số thường, chữ số viết kép chống sửa, chữ 廿 卅, số mã buôn bán và cách người Việt viết số bằng chữ Nôm.
Chu thiên 365¼ độ: vì sao thiên văn cổ không chia vòng trời thành 360
Người xưa chia vòng trời thành 365¼ độ vì mặt trời mỗi ngày đi một độ. Con số này đi vào Tứ phân lịch, 28 tú, rồi nhường chỗ cho 360 độ đời Thanh.
Vì sao 19 năm có 7 tháng nhuận: phép "chương" trong lịch âm dương
235 tháng âm gần bằng đúng 19 năm mặt trời, nên cứ 19 năm lịch âm dương chèn 7 tháng nhuận. Gốc của phép chương, bộ, kỷ, nguyên và lịch ngày nay.
Canh, khắc và một trăm khắc một ngày đêm: người xưa chia thời gian bằng con số nào
Ngày đêm chia 100 khắc, đêm chia 5 canh dài ngắn theo mùa, giờ chia 12 canh giờ: ba hệ đếm chồng lên nhau và cách đổi sang giờ phút ngày nay.
Bạn cần hỗ trợ thêm?
Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.